Debata na temat rolnictwa wielofunkcyjnego jest częścią zmian strategicznych w dziedzinie polityki rozwoju obszarów wiejskich. Odpowiednio polityka obszarów wiejskich ma być kierowana na przestrzeń zamiast na sektory –w tym w szczególności sektor rolniczy - oraz na inwestycje zamiast na subwencje. Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju OECD (2006) mówi o "nowym paradygmacie dla obszarów wiejskich", którego realizacja potrzebuje "międzydziałowej Multi-Level-Governance“.

Rozwój obszarów wiejskich został formalnie oddzielony od polityki strukturalnej i regionalnej UE. Stanowi o tym rozporządzenie o „Wsparciu rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (rozporządzenie (EG) nr 1698/2005), obowiązujące na lata budżetowe 2007-2013. Obecnie rozwój obszarów wiejskich jest częścią wyłącznie polityki rolnej UE. W ten sposób zrezygnowano z założenia, które poprzez połączenie funduszy UE wspierałoby zintegrowane podejście do rozwoju obszarów wiejskich. Równocześnie pozostaje - co najmniej na płaszczyźnie programowej - bardzo priorytetowy cel zintegrowanego rozwoju obszarów wiejskich. Jednakże wdrażanie rozporządzenia EFRROW w krajach UE różni się między sobą. Przykładowo, podczas gdy w Niemczech krajowy regulamin ramowy stanowi podstawę dla różnych programów rozwoju obszarów wiejskich pojedynczych krajów związkowych, w Polsce, która w sumie otrzymuje najwięcej środków z Funduszu, istnieje program rozwoju obszarów wiejskich obowiązujący w całym kraju. Poprzez usytuowanie poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa (oś 1) obok ochrony środowiska i krajobrazu (oś 2) oraz dywersyfikacji i poprawy jakości życia (oś 3) wydaje się, że podział między użytkowaniem natury z jednej strony i ochroną natury z drugiej strony wpisany jest w strukturę EFRROW.

Niemniej otwiera się przestrzeń dla polityki integracyjnej tam, gdzie utrzymanie natury kategoryzowanej jako godnej ochrony łączy sięz jej użytkowaniem – np. w działaniach na rzecz tworzenia rynku i zbytu regionalnego lub zachowania różnorodności biologicznej. Czwarta oś EFRROW, rozumiana jako poziomowa oś metodyczna, poświęcona jest podejściu metodą LEADER. Metody rozwoju regionalnego (bottom-up, integracja międzysektorowa, łączenie lokalnych sieci współpracy partnerskiej , itp.) można obecnie stosować we wszystkich dziedzinach wsparcia rozwoju obszarów wiejskich.

data/Grafiken/LEADER_pl.jpg

Źródło: Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Rolnictwa i Rozwoju Wsi (2006): Fact Sheet. Polityka UE na rzecz rozwoju obszarów wiejskich w latach 2007-2013. Bruksela.

Aktualne sprawozdania OECD wskazują na słabości polityki obszarów wiejskich oraz przedstawiają propozycje dotyczące modernizacji tej polityki. W Niemczech szczególnie krytykowane jest priorytetowe kierowanie polityki strukturalnej na sektor rolnictwa oraz brak struktury zarządzania. Zaleca się wypracowanie wspólnej wizji dla obszarów wiejskich oraz opracowanie obszernych struktur zarządzania (OECD 2007). Krytyka OECD (2008a, b) wobec strategii rozwoju obszarów wiejskich w Polsce dotyczy m.in. braku wystarczającego uwzględnienia specyficznych warunków regionalnych oraz brak koordynacji centralnie opracowanej strategii z regionalnymi strategiami rozwoju wszystkich szesnastu województw. Wciąż brakuje udziału podmiotów prywatnych w procesie planowania - udział podmiotów prywatnych w procesie planowania nadal wskazuje deficyty.

back