Projekt częściowy 2 – rolnicze wykorzystanie GMO

 

Punkty wyjściowe oraz opis problemu

Założenia inżynierii genetycznej oraz jej zastosowanie w rolnictwie są kwestiami spornymi. Kontrowersje wokół szans i zagrożeń wynikających z uprawy roślin genetycznie zmodyfikowanych są tematem dyskusji na różnych szczeblach i dotyczą różnych aspektów. Główne poruszane problemy to dostęp do rynku, udział w nim, warunki instytucjonalne oraz fundusze na projekty naukowe. Problemem jest również akceptacja społeczna, ponieważ większość mieszkanek i mieszkańców Europy nadal nie akceptuje genetycznie zmodyfikowanej żywności i paszy.

Industrializacja i mechanizacja rolnictwa osiągnęły w miarę rozwoju i wprowadzania inżynierii genetycznej nowy wymiar. W konsekwencji techniczna ingerencja w naturę pogłębia się. Zagrożone są istotne właściwości systemów żywych, takie jak zdolność do rozmnażania się i różnorodność. Ekologiczna analiza oddziaływania GMO, która została przeprowadzona w ramach społeczno-ekologicznego projektu badawczego GeneRisk wykazała, że uprawa roślin transgenicznych (np. roślin, do których zostały dołączone geny innych gatunków, takich jak kukurydzy Bt) spowodowała zmiany na wszystkich szczeblach organizacyjnych ekosystemu środowiskowego. W 2004 roku badania niemieckiej Rady Rzeczoznawców do Spraw Środowiskowych (Rat von Sachverständigen für Umweltfragen) wykazały, że wymiar szkodliwych skutków użytkowania GMO spodziewany jest w najwyższym stopniu w zakresie szkód środowiskowych oraz w rolnictwie, szczególnie ekologicznym. Ta ocena ryzyka dotyczy również genetycznie zmodyfikowanych roślin energetycznych, które są uprawiane dla wytwarzania bioenergii.

W publicznej debacie nt. GMO w rolnictwie padają zasadnicze pytania o to, jak społeczeństwa kształtują rolnictwo, naturę, żywność czy produkcję energii i przy pomocy jakich technologii. Kwestie takie wymagają publicznego rozstrzygnięcia, jednakże brak przestrzeni negocjacyjnych, które by to umożliwiały. Wraz z końcem moratorium UE, które zawiesiło uprawianie roślin genetycznie zmodyfikowanych do 2004 r., oraz wprowadzeniem koncepcji koegzystencji (współistnienie rolnych systemów produkcji z i bez GMO) nastąpiło przesunięcie konfliktów na poziom obszarów wiejskich poszczególnych państw. Tym samym sporna kwestia koegzystencji musi zostać rozstrzygnięta tam.

więcej

Pytania badawcze 

  • Jakie pojęcia natury, polityki, gospodarki, władzy i dominacji, relacji płci, strategii wydajności, dostateczności i spójności, czasu, wiedzy i refleksyjnośći znajdują sie w kluczowych dokumentach politycznych i prawnych dotyczących rolniczego wykorzystania GMO w UE i na szczeblu krajowym (w Niemczech i Polsce)? Jakie kształtowanie relacji pomiędzy naturą a społeczeństwem są poprzez to realizowane?
  • Jakie relacje pomiędzy naturą a społeczeństwem kształtuje polityka kierująca się koncepcją koegzystencji? Jakie konflikty wynikają ze współistnienia gospodarstw rolnych stosujących oraz niestosujących GMO? Jak rozwiązywane są takie konflikty w praktyce politycznej?
  • Jakie formy współpracy i konfliktu uwidaczniają się na płaszczyźnie politycznej związanej z rolniczym wykorzystaniem GMO?
  • Jaką rolę odgrywają symbole w dyskursie o wykorzystaniu GMO w rolnictwie? Jakimi obrazami posługują się strony pro i contra GMO, jakie pojęcia natury oraz wizje kształtowania natury są przy tym widoczne?
  • Jakie znaczenie ma rolnictwo ekologiczne oraz sieci na rzecz regionów wolnych od GMO dla kształtowania natury oraz jaki wkład mają one w społeczno-ekonomiczny rozwój obszarów wiejskich?

 

Prace kwalifikacyjne

Daniela Gottschlich

Tytuł roboczy pracy habilitacyjnej: "Polityka zrównoważonego kształtowania natury jako wkład do „demokratyzacji demokracji" - inżynieria genetyczna w rolnictwie w systemie wielopoziomowym"

Beate Friedrich

Tytuł roboczy dysertacji: „Lokalne konflikty wokół kształtowania relacji pomiędzy naturą a społeczeństwem na przykładzie inżynierii genetycznej w rolnictwie“

Yen Sulmowski

Tytuł roboczy dysertacji: „Genetycznie, politycznie i naukowo zmodyfikowane organizmy. Problematyzacja konstrukcji wiedzy w dyskursie inżynierii genetycznej w rolnictwie w Polsce”

więcej